diyet
zayıflama egzersiz diyet listesi diyabet şeker hastalığı yaşam tarzı rejim
Can neden gelir? Neden gider?
Bilim, bizi yaşatanın da öldürenin de öncelikle hayat tarzımız olduğunu söylüyor.
Derleyen: Dr. Ömer Dönderici/ dr. pozitif
Daha 1970'lerde yapılan geniş kapsamlı bir araştırmada, bütün ölümlerin
%77'sinin başlıca altı kaynağı bulunduğu görüldü.* Fakat asıl çarpıcı
sonuç, bu nedenlerle ölüp ölmeyeceğimizi belirleyen sebepler konusundaki
buluştu. Neyi yapamazsak veya yanlış yaparsak bu öldürücüler bizi yakalar?
Veya, tersinden baktığımızda, bu ölüm kaynaklarını neler önler?
Aşağıdaki tablo, bu soruların cevabını, her ölüm sebebi
için tek tek veriyor. Biz özeti özetliyelim: Hastalığımızda da sağlığımızda
da yaşam tarzımız, %44 etkisi ile baş belirleyici. Biyoloji ve çevre şartları
yaşam tarzından sonra ikinci ve üçüncü sırada yer alıyor. Tıbbî bakımın
varlığı ve doğruluğu, veya yokluğu ve yanlışlığı ancak %11,8 ile dördüncü
sırada.
| Ölümlerin nedeni | Ölümlerin %si |
Tıbbî Bakım'ın rolü |
Yaşam tarzının rolü |
Çevrenin rolü |
Biyolojinin rolü |
| Kalp hastalıkları | 34,0 |
11 |
54 |
8 |
27 |
| Kanser | 14,9 |
10 |
37 |
24 |
29 |
| Beyin damar hastalıkları | 13,4 |
7 |
50 |
22 |
21 |
| Kazalar | 8,0 |
13 |
60 |
25 |
2 |
| Grip, zatürie | 3,8 |
18 |
23 |
20 |
39 |
| Solunum hastalıkları | 2,7 |
12 |
40 |
24 |
24 |
Toplam: |
5,8 |
11.8 |
44,0 |
20,5 |
23,6 |
Eski hekimlerin bir sözü akla geliyor: "Siz hastalığı kepçe ile alırsınız;
biz kaşıkla çıkartmaya çalışırız." Bu geçmişte de doğruydu, tıbbın bu
derece ilerlediği günümüzde de doğru.
Belki ölümden de kötüsü, sağlıksız bir hayattır. Yukarıdaki
tablo, sağlıklı yaşam tarzının getireceği yaşama sevinci dolu bir ömür
ile, sağlıksız alışkanlıkların yol açacağı kalitesiz hayatı karşılaştıramıyor.
Muhakkak ki sağlık, hasta olmamaktan ibaret değil. En başta
doğru yaşam tarzı ile, sonra da sağlıklı çevre koşulları ile "daha sağlıklı"
olabiliriz. Kendi sağlığımız her şeyden önce kendi elimizde. Ondan, hekimlerden
önce biz sorumluyuz.
"Canım ne olacak, sağlıklı yaşam da neymiş, hastalanırsam
doktora gidiveririm" düşüncesi, olsa olsa, "Trafikte dikkatli olmama ne
gerek var, kaza olursa ambulans çağırırım, olur biter" düşüncesi kadar
doğrudur.
Peki doğru yaşam tarzı ne? Bu sorunun cevabı da birçok değişkeni
bir arada barındırıyor. Fakat başta sigara içmemek, sağlıklı beslenme
(diyet) ve egzersiz geliyor. Bu konuda bilimsel araştırmaların sonuçlarına
bir göz atmak isterseniz, sitemizdeki, "Önlenebilir
ölüm sebepleri: Tütün, fazla kilolar ve hareketsizlik başta" yazısını
okuyunuz.
_____________________________
* Devers GEA, An Epidemiological Model for Health Policy Analysis, Soc Ind Res, 1976; Vol 2, p 465.
Önlenebilir ölüm sebepleri yazısı için tıklayınız